اعراب إِلَّا مَنْ أَمَرَ : ممكن است « من » محلا مجرور به تقدير « فى نجوى من امر » باشد و ممكن است استثناى منقطع و محل آن نصب باشد . يعنى : « لكن من امر بصدقة او معروف ففى نجواه خير » جايز است كه « من » در محل جر و تابع « كثير » باشد يعنى « لا خير فى كثير الا فيمن امر بصدقة » و ممكن است استثناى حقيقى باشد يعنى « لا خير فى نجوى الناس الا نجوى من امر » و اين بهتر از استثناى منقطع است زيرا حمل كلام بر اتصال در صورتى كه مخل معنى نباشد ، بهتر است . ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ : منصوب و مفعول له است . شان نزول ابو صالح و ابن عباس گويند : اين آيه در بارهء بنو ابيرق - كه قصهء ايشان گذشت نازل شده است . جويبر و ضحاك و ابن عباس گويند : در بارهء جمعى از طايفهء ثقيف نازل شده است كه خدمت پيامبر گرامى اسلام ، آمده ، عرض كردند : اى محمد ، آمده‌ايم با تو بيعت كنيم كه بتهايمان را بدست خود نشكنيم و سالى از وجود بت عزّى استفاده بريم ، پيامبر گرامى ايشان را پاسخ نداد و خداوند او را از خطا حفظ كرد . مقصود هم اكنون خداوند متعال ، لطف و تفضل خود را نسبت برسول گراميش آشكار مىسازد و نشان مىدهد كه چگونه او را از نيرنگ دشمنان حفظ كرده و او را از تمايل به ايشان باز داشته است ، از اينرو مىفرمايد : وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ : اگر فضل خداوند و رحمتش نسبت به تو نبود . برخى گفته‌اند : فضل خداوند ، نبوت و رحمتش يارى اوست . برخى گفته‌اند : فضل خداوند تاييد پيامبر بالطاف خود و رحمت خداوند ، نعمت اوست . برخى هم گفته‌اند : فضل خداوند ، نبوت و رحمت خداوند عصمت است . لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ : گروهى از اينان - كه ذكرشان گذشت - مىخواستند